* ( فَغَفَرَ لَه » ) * قهرا مراد آنست كه خدايا من خودم را به زحمت انداختن فرعونيان اين كار را ناديده نخواهند گرفت براى من چاره‌اى كن و از كيد آنها خلاصم نما . خداوند او را چاره كرد كه بمدين گريخت و از فرعون خلاص شد چنان كه در مقام امتنان فرموده : * ( « وَقَتَلْتَ نَفْساً فَنَجَّيْناكَ مِنَ الْغَمِّ . . . » ) * طه : 40 . و غفران بمعنى پوشاندن است « غفر الشىء : ستره » غفران ذنوب نيز بدان مناسبت است . لذا هيچ مانعى ندارد كه بگوئيم : مراد موسى از ضلالت همان ندانستن عاقبت امر است يعنى : اى فرعون من آنكار را كردم در حالى كه نميدانستم منجر بقتل خواهد شد و قتل خطائى بوده لذا عقوبتى بر من نيست . و چون از شما ترسيدم فرار كردم . كار موسى گناه نبود لذا قرآن در مقام امتنان * ( « فَنَجَّيْناكَ مِنَ الْغَمِّ » ) * فرموده و در سورهء قصص پيش از قصّهء قتل قبطى آمده : * ( « وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّه وَاسْتَوى آتَيْناه حُكْماً وَعِلْماً وَكَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ » ) * قصص : 14 . آنكه خدا چنين تعريفش كند قتل عمد از وى سر نزند . و آنجا كه به خدا عرض مىكند : * ( « وَلَهُمْ عَلَيَّ ذَنْبٌ فَأَخافُ أَنْ يَقْتُلُونِ » ) * شعراء : 14 . باعتبار عقيدهء فرعونيان است و يا باعتبار معناى لغوى « ذنب » است كه كار و خيم العاقبة باشد و امّا اينكه معصيت خدا باشد دليلى نداريم چنان كه در الميزان فرموده است . اضلال خدا يعنى چه ؟ اضلال چنان كه در گذشته گفته شد ، در آيات قرآن هم به خدا نسبت داده شده ، هم بشيطان و هم به ديگران بايد دانست اضلال خدا روى چه شرايطى است و چگونه و براى كدام كسان است . آياتى داريم از اين قبيل : * ( « أَ تُرِيدُونَ أَنْ تَهْدُوا مَنْ أَضَلَّ الله » ) * نساء : 88 . * ( « فَمَنْ يَهْدِي مَنْ أَضَلَّ الله » ) * روم : 29 . * ( « وَأَضَلَّه الله عَلى عِلْمٍ » ) * جاثية : 23 . * ( « إِنْ هِيَ إِلَّا فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِها مَنْ تَشاءُ وَتَهْدِي مَنْ تَشاءُ . . . » ) * اعراف : 155 . * ( « وَمَنْ يُضْلِلِ الله فَما لَه مِنْ هادٍ » ) *